Archeolodzy odsłonili twarze dawnych mieszkańców spod placu Słowiańskiego

Zielona Góra skrywa pod chodnikiem historię setek zmarłych — archeolodzy ze Świdnicy wydobyli szczątki i komputerowo odtworzyli twarze kilku z nich. Prace dają wgląd w życie miasta sprzed wieków i trafią do książki podsumowującej badania. W opowieści pojawiają się proste trumny, murowane groby oraz ślady XIX‑wiecznego porządkowania cmentarza.

• Co wydobyto spod placu Słowiańskiego
• Badania i rekonstrukcje w Zielonej Górze
• Zaduszki, koncert i spacer pamięci

Co wydobyto spod placu Słowiańskiego

Badania prowadzone przez Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Świdnicy w latach 2022–2023 objęły niewielki, około 1 aru fragment dawnego cmentarza Świętej Trójcy na pl. Słowiańskim. Wykopano ponad 140 pochówków, z których archeolodzy wyeksplorowali ponad 100; szczątki badał antropolog Robert Dąbrowski.
W większości odkryto proste, drewniane trumny — po ich krawędziach zachowały się ciemne smugi — oraz nieliczne przedmioty: paciorki, żelazną klamrę do obuwia, szpilki z miedziowego stopu i mały metalowy krzyżyk z ukrzyżowanym Chrystusem. Często pochówki występowały w kilku warstwach (maksymalnie trzy), co oznacza, że grabarze chowali tu zmarłych „na sobie”, by oszczędzić miejsca.

“To podsumowanie naszych badań w tym miejscu. Pracowaliśmy tam w trzech etapach. Pierwszy poprzedzał miejską rewitalizację placu. Drugi miał związek z budową pomnika Ofiar Zbrodni Wołyńskiej. Trzeci towarzyszył pracom ciepłowniczym prowadzonym przez elektrociepłownię”
— Paweł Stachowiak, archeolog ze Świdnicy

Badania i rekonstrukcje w Zielonej Górze

W książce zatytułowanej Nekropolia katolików i protestantów Muzeum opisało wyniki wykopalisk i zaprezentowało komputerowe rekonstrukcje twarzy ośmiorga zmarłych wykonane przez dr Dorotę Lorkiewicz‑Muszyńską z Zakładu Medycyny Sądowej w Poznaniu, na podstawie czaszek znalezionych na miejscu. Analizy antropologiczne nie wykazały śladów masowej epidemii czy przewlekłego niedożywienia, w przeciwieństwie do materiału z innego zielonogórskiego cmentarza — św. Jana na placu Matejki.

Podczas przebudowy placu odnaleziono też trzy murowane grobowce; w jednym z nich spoczywała osoba o wyższym statusie, rozpoznawalna po żelaznych antabach i klamerkach przy obuwiu. Część szczątków po badaniach została ponownie pochowana na cmentarzu przy ul. Wrocławskiej w Zielonej Górze.

Zaduszki, koncert i spacer pamięci

Fundacja Tłocznia zaprosiła na Zielonogórskie Zaduszki, podczas których badania z pl. Słowiańskiego będą przywołane publicznie. W programie:

• 31 października, godz. 18:00 — koncert gitarowy Stanisława Jordanowa w parku Tysiąclecia przy grobowcu Beuchelta; czytane będą wspomnienia o pochowanych na dawnym cmentarzu.
• Po koncercie, godz. 18:45 — spacer z lampami naftowymi śladem dawnych zielonogórskich cmentarzy, potrwa ponad godzinę; organizatorzy zapewniają lampy, wstęp jest bezpłatny.

“Po raz piąty wspólnie upamiętnimy zmarłych mieszkańców Zielonej Góry i dawne cmentarze”
— Bartłomiej Gruszka, prezes Fundacji Tłocznia

na podstawie: Urząd Miasta.