Willa Juchniewiczów - modernistyczny dom z tarasem schowany przy Wyszyńskiego

W małej willi przy ul. Wyszyńskiego 14 kryje się fragment miejskiej opowieści o zmianie stylów i ambicjach Zielonej Góry. Wnętrze historii przenosi nas od międzywojennych planów po powojenne przeobrażenia, a dziś projekt można obejrzeć na wystawie w muzeum. To nie tylko architektoniczna ciekawostka - to ślad miasta, które szybko się zmieniało.

• Wystawa Ku nowoczesności w Muzeum Ziemi Lubuskiej pokazuje nieoczekiwane bogactwo
• Dom Juchniewiczów - przebój modernizmu z płaskim dachem
• W Zielonej Górze widać dziś inną historię niż ta opisana przed dekadami

Wystawa Ku nowoczesności w Muzeum Ziemi Lubuskiej pokazuje nieoczekiwane bogactwo

W Muzeum Ziemi Lubuskiej pokazano zestaw realizacji z lat 1918-1939 wybrane z badań i publikacji związanej z książką Mia100 Lubuskie. Tom 1: Zielona Góra. Kuratorzy przygotowali mapę miasta opartą na planie Pharusa z 1934 r., na której wyodrębniono ponad 85 projektów z dwudziestolecia międzywojennego — w sumie mowa jest o ponad stu budynkach, osiedlach i obiektach użyteczności publicznej.

“W latach 20 i 30. w Zielonej Górze się budowało, i to całkiem sporo”
— Justyna Lubas-Wałęcka, dział sztuki dawnej MZL

Wystawa stawia budowle w kontekście nurtów ówczesnej Europy - od tradycyjnych form po ekspresjonizm, art déco i funkcjonalizm. Ekspozycja ma też charakter edukacyjny — studenci architektury przygotowali wizualizacje 3D najważniejszych realizacji.

Dom Juchniewiczów - przebój modernizmu z płaskim dachem

Dom zaprojektowany w 1932 r. przez Luisa Sicherta z Karlowych Warów dla Johanny i Franciszka Juchniewiczów wyróżnia się rozwiązaniem bryłowym i nietypowym dla miasta płaskim dachem z tarasem. Widać w nim inspiracje ideami Bauhausu i tymi, które propagował Le Corbusier.

“Architekt nadał budynkowi formę złożoną z dwóch przenikających się brył o zróżnicowanej wysokości, co przełożyło się na dynamiczny, daleki od monotonii rysunek fasady”
— kuratorzy wystawy

Willa przy skrzyżowaniu z ul. Anieli Krzywoń była w PRL siedzibą Lubuskiego Towarzystwa Naukowego, po transformacji trafiła do prywatnego właściciela i dziś mieści się tam firma Carbo Holding. Przebudowa z lat 90. zmieniła proporcje budynku, ale oryginalna myśl projektowa pozostaje czytelna. Na wystawie pokazano oryginał projektu udostępniony przez Archiwum Państwowe w Zielonej Górze oraz makietę w skali 1:40 wykonaną przez Marka Wolskiego.

W Zielonej Górze widać dziś inną historię niż ta opisana przed dekadami

Jeszcze w 1958 r. dziennikarz Andrzej Wróblewski opisywał miasto jako pozbawione wielu międzywojennych śladów. Dziś perspektywa się zmieniła — wystawa i badania pokazują, że okres międzywojenny pozostawił po sobie znacznie więcej elementów niż wcześniej sądzono. Przed wojną Grünberg miał około 26 tys. mieszkańców, więc nowe realizacje były wówczas szczególnie widoczne w miejskiej tkance.

“brak budynków z okresu - z grubsza określając - międzywojennego”
— fragment relacji Andrzeja Wróblewskiego z 1958 r.

Wystawa jest okazją, by spojrzeć na miasto wielowarstwowo - jako miejsce, gdzie obok kamienic z ozdobnymi dachami stoją kubiczne, oszczędne formy funkcjonalizmu.

Na wystawie zwróć uwagę na:

• lokalizacja i miejsce ekspozycji - Muzeum Ziemi Lubuskiej;
• udostępnione plany i projekty z Archiwum Państwowego w Zielonej Górze;
• model willi Juchniewiczów w skali 1:40 wykonany przez Marka Wolskiego;
• wystawa czynna do 4 stycznia 2026 r.

Warto tu pójść nie tylko po wiedzę, ale i po praktyczny ogląd obiektu. Willa przy ul. Wyszyńskiego 14 jest widoczna przede wszystkim od frontu, więc muzealna makieta i oryginalny projekt dają rzadką szansę obejrzeć ją z każdej strony i dostrzec elementy, których w terenie już nie ma. Dla osób zainteresowanych architekturą to prosty plan na spacer i krótką lekcję o tym, jak zmieniało się miasto - od przedwojennych aspiracji po przekształcenia powojenne.

na podstawie: UM Zielona Góra.