Kapitan Więckowski nie zginął w Kargowej. Archiwa zmieniły jego historię

Przez ponad dwa stulecia kapitana Kazimierza Więckowskiego uznawano za jednego z poległych w obronie Kargowej. Archiwalne dokumenty odsłoniły jednak dalszy ciąg jego biografii. Oficer przeżył potyczkę, wrócił do służby i założył rodzinę. Ustalenia pozwalają oddzielić jego losy od historii żołnierzy, którzy rzeczywiście zginęli.

Gdy 27 stycznia 1793 roku polscy żołnierze starli się w Kargowej z pruskimi oddziałami, kapitan wojsk koronnych Kazimierz Więckowski został ranny. Przez długi czas uważano, że nie przeżył walk. Taką wersję przekazywał między innymi raport podporucznika Jana Nepomucena Lenkiewicza, sporządzony dwa dni po potyczce. Badania archiwalne wykazały, że informacja o śmierci kapitana była błędna.

• Raport o śmierci kapitana utrwalił się na pokolenia
• Po ranach wrócił do służby i objął komendę na Jasnej Górze
• Sprostowanie legendy przypomina o poległych żołnierzach

Raport o śmierci kapitana utrwalił się na pokolenia

Wiadomość o poległym Więckowskim trafiała do kolejnych opracowań, a w XIX wieku spopularyzował ją historyk Kazimierz Jarochowski. Opowieść o obrońcach Kargowej weszła do lokalnej tradycji. Już w 1998 roku historycy Mariusz Machynia i Czesław Srzednicki wskazywali jednak, że kapitan przeżył starcie.

Do sprawy wróciła Joanna Lubierska, genealog i doktorantka Wydziału Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Na zlecenie Gminy Kargowa przeprowadziła kwerendę, analizując między innymi księgi parafialne, dokumenty wojskowe i akta sądowe. Jej ustalenia, opublikowane w 2026 roku w czasopiśmie „Historia Slavorum Occidentis”, potwierdzają, że Więckowski został ranny, ale nie zginął.

Kapitan urodził się w 1754 roku w wielkopolskiej rodzinie szlacheckiej herbu Drogosław. Karierę wojskową rozpoczął jako kadet w 1775 roku, a dziesięć lat później otrzymał patent kapitana sztabowego. Podczas walk w Kargowej miał około 39 lat.

Codziennie nowe informacje z Zielonej Góry publikujemy na portalzielonagora.pl. Planujesz wolny czas? Aktualne wydarzenia i imprezy znajdziesz zawsze na portalzielonagora.pl/wydarzenie.

Po ranach wrócił do służby i objął komendę na Jasnej Górze

Po rekonwalescencji Więckowski kontynuował karierę. W 1794 roku uczestniczył w insurekcji kościuszkowskiej i dowodził kompanią. W 1806 roku brał udział w organizowaniu polskich oddziałów piechoty w Kaliszu i Częstochowie, a na początku grudnia został komendantem twierdzy jasnogórskiej. Służbę zakończył w maju 1813 roku.

W tym samym okresie rozpoczął się nowy rozdział jego życia. Około 1813 roku poślubił Wiktorię Czarnecką, młodszą od niego o 38 lat. Mieli troje dzieci: córki Józefę Faustynę Wiktorię i Kazimierę Ludwikę Franciszkę oraz syna Romualda Szczepana. Rodzina mieszkała w folwarku Wichertów w okolicach Turku, a później w pobliskim Boleszczynie.

Więckowski zmarł w Boleszczynie 10 grudnia 1823 roku, w wieku 69 lat. Kilka dni wcześniej sporządził testament. Był poważnie chory i pisał, że po utracie wcześniejszych kapitałów nie ma majątku, który mógłby przekazać dzieciom. Najbardziej zależało mu na zabezpieczeniu żony i przyszłości potomstwa.

„najukochańszą” – tak Kazimierz Więckowski, kapitan wojsk koronnych, określił Wiktorię w testamencie.

Został pochowany na miejscowym cmentarzu, ale jego grób nie przetrwał do naszych czasów.

Sprostowanie legendy przypomina o poległych żołnierzach

Ustalenie, że Więckowski przeżył, nie odbiera znaczenia jego udziałowi w obronie Kargowej. Był ranny, a potem przez lata służył wojskowo. Korekta biografii pozwala za to wyraźniej przypomnieć o tych, którzy podczas potyczki rzeczywiście stracili życie.

Zapisy w księgach parafialnych w Kopanicy wymieniają czterech poległych lub zmarłych wskutek ran: podoficera Szymańskiego, Bazylego Dolibskiego, żołnierza Włodarczyka i dobosza Antoniego Szymańskiego. Historia kapitana i pamięć o tych żołnierzach nie wykluczają się – archiwalne ustalenia pomagają oddać każdemu z nich właściwe miejsce w opowieści o obronie Kargowej.

na podstawie: UM Kargowa.