Zielonogórski szampan był gotowy. Do sprzedaży nigdy nie trafił

W jednej z sal Lubuskiej Wytwórni Win ustawiono niemal tysiąc butelek z dojrzewającym winem musującym. Próby prowadzone w latach 50. zakończyły się powodzeniem, ale zielonogórski trunek nie pojawił się w sklepach. Dziś ta historia jest jedną z mniej znanych kart miejscowego winiarstwa.

• Prawie tysiąc butelek czekało na finał produkcji
• Obietnice zostały, butelki nie trafiły do sklepów
• Historia wróciła dopiero po kilku dekadach

Prawie tysiąc butelek czekało na finał produkcji

Po wojnie zakład przy ul. Moniuszki przez pewien czas korzystał z poniemieckich zapasów. Do 1948 r. wytwarzano tam wino musujące z gotowych półfabrykatów, sprowadzanych wcześniej między innymi z Francji. Pod koniec 1945 r. w piwnicach znajdowało się prawie 303 tys. litrów wina gronowego w beczkach oraz ponad 107 tys. butelek przygotowanych do degorżowania, czyli usunięcia osadu powstałego podczas fermentacji.

Później pracownicy Lubuskiej Wytwórni Win spróbowali stworzyć trunek od początku, wykorzystując najpewniej owoce z miejscowych winnic. O planach „zielonogórskiego szampana” „Gazeta Zielonogórska” pisała w kwietniu 1954 r. W zakładzie trwała wtedy fermentacja pierwszej partii liczącej blisko tysiąc butelek.

„Proces powstawania szampana trwa od roku do półtora” – wyjaśniał Czesław Orski.

Dziennikarz opisywał także zespół odpowiedzialny za produkcję: Grzegorza Zarugiewicza, Franciszka Opaskę, Janinę Granatowską i Edwarda Ziębę. Butelki przechodziły kolejne etapy dojrzewania, a podczas Winobrania obracano je w taki sposób, by osad przesuwał się w stronę korka. Do zakończenia prac pozostawały jeszcze jego usunięcie oraz likierowanie ekstraktem gronowym.

Tradycyjna metoda wymagała czasu i ręcznej pracy. Samo przeprowadzenie udanej próby nie wystarczało, by uruchomić masową produkcję – potrzebne były odpowiednie urządzenia, fachowcy i organizacja całego procesu. To właśnie tych elementów zabrakło później najbardziej.

Obietnice zostały, butelki nie trafiły do sklepów

Jesienią 1956 r. „Gazeta Zielonogórska” wróciła do tematu, tym razem w znacznie mniej entuzjastycznym tonie. Gazeta informowała, że opracowano próby na skalę techniczną, ale zakład nadal nie miał potrzebnych urządzeń. Nie doszło także do planowanych wyjazdów specjalistów za granicę, którzy mieli poznać nowoczesne metody produkcji.

„Marzy się tu od kilku lat o szampanie, opracowano próby na skalę techniczną i dalej ani rusz” – pisała Irena Solińska.

Nie wiadomo, co dokładnie przesądziło o przerwaniu projektu. Przemysław Karwowski, autor przygotowywanej monografii Lubuskiej Wytwórni Win, nie odnalazł tej historii w kompletnym archiwum zakładu. Jego zdaniem mogły zadziałać względy polityczne.

„Partia mogła uznać, że w kraju robotniczym nie ma potrzeby produkowania trunku dla burżujów” – ocenia Przemysław Karwowski.

Maciej Nowicki, dziennikarz i krytyk winiarski związany z magazynem „Ferment”, wskazuje inną możliwą przyczynę. Jego zdaniem władze mogły nie chcieć tworzyć konkurencji dla radzieckiego „Sowietskoje Szampanskoje”.

W Lubuskiej Wytwórni Win produkowano w tym okresie także „Perliste”, ale był to napój sztucznie nasycany dwutlenkiem węgla. Taka metoda była prostsza i tańsza od tradycyjnego wtórnego fermentowania w butelkach, jednak wino uzyskane w ten sposób uchodziło za produkt niższej jakości. Zielonogórska próba z lat 50. miała więc ambicję stworzyć trunek bardziej wymagający, lecz zabrakło warunków, by wprowadzić go na rynek.

Historia wróciła dopiero po kilku dekadach

Zakład przy ul. Moniuszki działał jako Lubuska Wytwórnia Win do 1999 r. Do idei miejscowego wina musującego powrócono dopiero w XXI wieku. W 2014 r. Guillaume Dubois z Winnicy Gostchorze i Krzysztof Fedorowicz z Winnicy Miłosz wspólnie wyprodukowali pierwsze po wielu latach wino musujące w Lubuskiem.

Fedorowicz wprowadził je do sprzedaży pod nazwą Grempler Sekt i zastrzegł tę markę w urzędzie patentowym. Dubois przez kolejne lata zachęcał innych winiarzy do pracy nad tego rodzaju winami. Dzięki temu okolice Krosna Odrzańskiego stały się jednym z najważniejszych miejsc produkcji polskich win musujących.

O historii dwustu lat zielonogórskiego wina musującego można dowiedzieć się więcej na wystawie w Muzeum Wina, działającym w podziemiach Muzeum Ziemi Lubuskiej. Wśród prezentowanych wątków znajduje się także ten niedokończony projekt z lat 50. Nie zachowała się odpowiedź na pytanie, jak nazwano by zielonogórskie „bąble”, gdyby tamta partia rzeczywiście trafiła do sprzedaży.

na podstawie: UM w Zielonej Górze.