Dwie czterdziestki i 44 lata pasji. Ad Astra świętuje po zielonogórsku

Najpierw były książki zdobywane na giełdzie, klubowe tłumaczenia i kasety z filmami niedostępnymi w kinach. Dziś w siedzibie przy Fabrycznej spotykają się gracze, mistrzowie gry, miłośnicy mangi i autorzy fantastyki. Zielonogórski Klub Fantastyki Ad Astra przygotowuje podwójny jubileusz – 40. Bachanalia Fantastyczne oraz 40. Polcon. Za tymi wydarzeniami stoją 44 lata pracy wykonywanej bez wynagrodzenia.

• Od giełdy książek do klubu z własną siedzibą
• Lata tułaczki i powrót do własnego miejsca
• Planszówki, RPG i manga przy Fabrycznej

Od giełdy książek do klubu z własną siedzibą

Historia Ad Astry zaczęła się w 1982 roku w Domu Kultury Novita przy ulicy II Armii. Na giełdzie wymieniano książki, płyty, samizdaty, klubowe przekłady i zagraniczne wydania fantastyki. W czasach, gdy zachodnia literatura pojawiała się w księgarniach rzadko i szybko znikała z półek, takie spotkania były sposobem na zdobywanie lektur oraz kontakt z popkulturą niedostępną na co dzień.

Spotkanie założycielskie odbyło się 17 października 1982 roku. W tym samym miesiącu ukazał się pierwszy numer magazynu „Fantastyka”. Początkowo klub nie miał stałego lokalu ani pieniędzy na rozwój. Sytuacja zmieniła się w 1985 roku, gdy przyjął nazwę ZKF Ad Astra, nawiązującą do łacińskiej sentencji „per aspera ad astra”, oraz zyskał wsparcie Zakładu Przemysłu Bawełnianego Zastal.

Właśnie wtedy odbyły się pierwsze Bachanalia Fantastyczne – ogólnopolski konwent zorganizowany w zakładowych przestrzeniach Zastalu. Dzięki mecenatowi klub mógł stworzyć bibliotekę i przyciągnąć wielu młodych uczestników. Dużym zainteresowaniem cieszyły się seanse wideo z filmami, które wcześniej trudno było zobaczyć w polskich kinach. Na kasetach oglądano między innymi „Conana barbarzyńcę”, „Mad Maxa” i „Odyseję kosmiczną”, ale także wiele produkcji klasy B.

Lata tułaczki i powrót do własnego miejsca

W latach 90. włamanie do siedziby oznaczało utratę sprzętu oraz dużej części księgozbioru. Przez ponad dwie dekady klub korzystał z gościny kawiarni, pubów, szkół i instytucji. Najdłużej spotkania odbywały się w Kinie Newa, dzięki pomocy Andrzeja Kawali i Włodzimierza Piwowarczyka związanych z Klubem Kultury Filmowej.

Mimo ograniczonych warunków członkowie Ad Astry wydawali własne ziny, w tym „Gwiezdny Bełkot” i reaktywowany później „Anarion”. Organizowali również cykliczne spotkania oraz kolejne edycje Bachanaliów Fantastycznych. Wydarzenia odbywały się między innymi w Centrum Biznesu, Lotniku i Budowlance. Pomoc zapewniały także III Liceum Ogólnokształcące oraz Szkoła Myślenia Twórczego.

Nowy rozdział rozpoczął się w 2004 roku. Klub po raz pierwszy zorganizował Polcon, najważniejszy ogólnopolski konwent fantastyczny. Impreza odbyła się na kampusie B Uniwersytetu Zielonogórskiego i stała się początkiem wieloletniej współpracy z uczelnią. Cztery lata później na wydarzenie przyjechało ponad 1200 osób z całego świata. Za organizację tego przedsięwzięcia koordynatorzy otrzymali branżową nagrodę Śląkfy.

W kolejnych latach Ad Astra zdobyła Złoty Dukat Województwa Lubuskiego, rozpoczęła cykl wydawniczy „Fantazje Zielonogórskie” i rozwinęła działalność poza Zieloną Górą. Przełomem było uzyskanie w 2012 roku pomieszczeń w Krzywym Kominie przy ulicy Fabrycznej. Stały lokal pozwolił urządzić bibliotekę, magazyny oraz salę klubową. Dla osób zainteresowanych fantastyką oznaczało to przede wszystkim możliwość regularnych spotkań w jednym miejscu.

Planszówki, RPG i manga przy Fabrycznej

Obecnie Ad Astra działa jako stowarzyszenie skupiające kilka różnych obszarów popkultury. Wśród nich są:

• sekcja planszówkowa „Trzymaj Pion” z biblioteką liczącą ponad 500 tytułów,
• sekcja RPG „Skrzywienie Fabularne” prowadząca sesje, szkolenia dla nowych mistrzów gry i wydarzenia RPG Day,
• sekcja bitewniakowa zajmująca się rozgrywkami oraz malowaniem figurek,
• sekcja mangi i anime skupiająca osoby zainteresowane japońską popkulturą, rysunkiem i kulturą Dalekiego Wschodu,
• projekty wydawnicze i kulturalne, w tym konkurs oraz antologia „Fantazje Zielonogórskie”.

Cotygodniowe „Piątki z Planszówkami” są bezpłatne i otwarte dla wszystkich. To jedna z najprostszych dróg, by skorzystać z biblioteki liczącej ponad 500 gier bez konieczności kupowania własnego tytułu. Spotkania przyciągają osoby w różnym wieku, a działalność sekcji RPG daje możliwość nie tylko udziału w sesji, lecz także nauki prowadzenia gry.

Klub ma na koncie 16 edycji konkursu „Fantazje Zielonogórskie”, nagrodę Nasze Dobre Lubuskie oraz wyróżnienie im. Krzysztofa „Papiera” Papierkowskiego za Bachanalia Fantastyczne. Organizował również wystawy w Muzeum Ziemi Lubuskiej i Festiwale Gier. Pod opieką Ad Astry działają filie stowarzyszenia między innymi w Płocku i Gorzowie Wielkopolskim.

W 2026 roku współpraca z Uniwersytetem Zielonogórskim, obchodzącym 25-lecie, przynosi podwójny jubileusz: 40. Bachanalia Fantastyczne i 40. Polcon. Organizację wspierają Zielonogórski Ośrodek Kultury, Planetarium Wenus oraz władze miasta i województwa. Klub podkreśla, że przez 44 lata żaden z jego członków nie pobierał wynagrodzenia za pracę. Kolejne wydarzenia, publikacje i spotkania powstały dzięki wolontariatowi oraz ludziom, których połączyło zainteresowanie fantastyką.

na podstawie: Zielona Góra Urząd Miasta.