Kilkudziesięciu polskich żołnierzy stanęło w Kargowej przeciw 600 Prusakom

Polski garnizon nie wykonał rozkazu odwrotu i przygotował ratusz do obrony. W styczniu 1793 roku kilkudziesięciu żołnierzy stanęło tam naprzeciw znacznie liczniejszego oddziału pruskiego. Starcie zakończyło się klęską obrońców, ale zapisało się jako zbrojny sprzeciw wobec drugiego rozbioru Polski.

23 stycznia 1793 roku Rosja i Prusy podpisały traktat rozbiorowy. Wielkopolska, w tym Kargowa, miała znaleźć się pod panowaniem pruskim. Władze targowickie nakazały polskim oddziałom opuścić zajmowane stanowiska i wycofać się w kierunku Łowicza.

W Kargowej, nazywanej wówczas także Unrugowem, stacjonował garnizon dowodzony przez kapitana Kazimierza Więckowskiego z 6. Regimentu Pieszego Łanowego. Żołnierze odpowiadali między innymi za ochronę pogranicza i miejscowej komory celnej. Więckowski zdecydował, że pozostanie na miejscu.

• Ratusz stał się punktem oporu mimo rozkazu odwrotu
• Ślady obrony przetrwały po pożarze ratusza
• Walki o polskie granice trwały także w kolejnych pokoleniach

Ratusz stał się punktem oporu mimo rozkazu odwrotu

27 stycznia do Kargowej zbliżył się pruski batalion liczący około 600 żołnierzy, dowodzony przez majora von Milkau. Polaków było zaledwie kilkudziesięciu. Więckowski polecił przygotować do obrony niedawno wzniesiony ratusz.

Prusacy zażądali złożenia broni i wydania odwachu. Według jednej z relacji podczas rozmów Więckowski próbował chwycić za uzdę konia pruskiego dowódcy. Został wtedy zaatakowany szablami i bagnetami, a wkrótce potem padły strzały. Polscy żołnierze bronili się z okien ratusza, lecz przeciwnicy sforsowali wejście do budynku.

O przebiegu walk pisał August Krumham, świadek towarzyszący wojskom pruskim. Opisywał zabijanie rannych i rabunek po zdobyciu ratusza. Późniejsze badania historyczne wskazały jednak, że nie wszystkie szczegóły jego relacji są bezsporne. Według pruskiego raportu wojskowego zginęło pięciu polskich żołnierzy, a dwóch oficerów zostało rannych. Rozbieżności dotyczą szczegółów, ale sam zbrojny opór polskiego garnizonu nie budzi wątpliwości.

Najświeższe wiadomości z Zielonej Góry czekają na stronie głównej portalzielonagora.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

Ślady obrony przetrwały po pożarze ratusza

Przez lata mieszkańcy nie chcieli dopuścić do usunięcia śladów po kulach z murów ratusza. Dawny budynek spłonął w 1855 roku, ale pamięć o obrońcach pozostała. Dziś przypominają o nich tablica na ratuszu, ulica 27 Stycznia i ulica Kapitana Więckowskiego. Imię dowódcy nosi także Szkoła Podstawowa w Kargowej, a w kościele w pobliskiej Kopanicy znajduje się tablica poświęcona poległym żołnierzom.

Te miejsca i nazwy odnoszą się do konkretnych wydarzeń, które można powiązać z historią Kargowej: obroną ratusza, postacią dowódcy i pamięcią o poległych. Więckowski przez długi czas uchodził za poległego w walce. Późniejsze badania przyniosły nowe ustalenia dotyczące jego losów, choć sam czyn garnizonu pozostaje ważną częścią dziejów miasta.

Walki o polskie granice trwały także w kolejnych pokoleniach

W listopadzie 1807 roku przez Kargową przejeżdżał Fryderyk August, król Saksonii i książę warszawski. Podczas uroczystego powitania jego orszaku miała zabrzmieć pieśń „Jeszcze Polska nie zginęła”, która później stała się hymnem państwowym.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku Kargowa pozostała poza granicami odrodzonego państwa. W styczniu 1919 roku wkroczyli do niej powstańcy wielkopolscy, próbując przyłączyć ją do Polski. 12 lutego wojska niemieckie zaatakowały miasto. Po zaciętym oporze powstańcy musieli się wycofać, a wytyczona granica pozostawiła Kargową po stronie niemieckiej. W granicach Polski znalazła się dopiero w 1945 roku.

na podstawie: Urząd Miejski Kargowa.