W Zielonej Górze wraca historia sektu sprzed 200 lat

Dwieście lat temu w Zielonej Górze powstał zakład, który wykraczał poza ówczesne wyobrażenia o winiarstwie. Trzech przedsiębiorczych winiarzy postawiło tu na musujące wino i stworzyło pierwszą poza Francją wytwórnię win musujących. Dziś ta opowieść wraca podczas jubileuszu, a wraz z nią nazwiska Förster, Grempler i Häusler. To nie jest tylko rocznica z archiwum – to kawał historii, który nadal pracuje na wizerunek miasta.

• Trzej winiarze postawili na pomysł, który wyszedł poza miasto
• W starych opisach Zielona Góra pachniała winoroślą
• Jubileusz przypomina, że spór o pierwszeństwo nadal ma znaczenie

Trzej winiarze postawili na pomysł, który wyszedł poza miasto

W 1826 roku Friedrich Förster senior, August Grempler i Carl Samuel Häusler uruchomili w Grünbergu przedsięwzięcie, które szybko zaczęto traktować jako coś więcej niż lokalną ciekawostkę. Wytwórnia, założona przy dzisiejszej ulicy Moniuszki, była pierwszą poza Francją fabryką win musujących. Jak na ówczesne realia brzmiało to niemal jak odważny eksperyment, ale właśnie taki kierunek wyznaczyli trzej winiarze.

Najbardziej praktyczny z tej trójki okazał się Häusler, związany wcześniej z okolicami Jeleniej Góry. Zajmował się cydrami i próbował robić musujące napoje alkoholowe z jabłek, a gdy jego pomysł się sprawdził, przeniósł doświadczenie do Zielonej Góry. To on przekonał Förstera i Gremplera, że gronowe wino musujące ma sens. Z tego spotkania ambicji i wiedzy narodziła się produkcja, którą później uznawano za pierwszą w Niemczech.

Początkowo zakład nosił nazwiska wszystkich trzech założycieli. Z czasem z nazwy zniknął Häusler, potem Förster, ale Grempler pozostał w niej aż do końca II wojny światowej, a krótko także już w polskiej Zielonej Górze. To ważny szczegół, bo pokazuje, jak mocno jedno nazwisko wrosło w miejscową pamięć o winiarskiej tradycji.

W starych opisach Zielona Góra pachniała winoroślą

Sto lat temu rocznica tej historii też była okazją do świętowania. W „Grünberger Wochenblatt” ukazał się specjalny dodatek poświęcony dziejom wytwórni, a w nim zachował się jedyny znany opis Augusta Gremplera. To z niego wyłania się obraz miasta sprzed wieku – jeszcze bardziej winiarskiego, bliższego winnicom niż współczesnej zabudowie.

„W 1826 roku jest to mała, rolnicza miejscowość (…) Kto dziś jeszcze zna ten cudowny zapach kwitnącej winorośli?”

Ten fragment brzmi dziś jak zapis świata, który odszedł, ale w Zielonej Górze nadal wybrzmiewa mocno. W archiwalnym opisie widać też dwa bardzo różne portrety założycieli. Förster jawi się jako człowiek elegancki, ruchliwy, otwarty na eksperymenty i nowinki. Grempler z kolei miał uchodzić za surowego, nieco zamkniętego, choć jednocześnie dobrotliwego. W takim zestawieniu łatwiej zrozumieć, dlaczego ich wspólne przedsięwzięcie miało w sobie coś więcej niż zwykły interes.

W tamtym tekście mocno wybrzmiewa też zmiana samego miasta. Dawny rolniczy Grünberg nie pachniał już tak, jak w XIX wieku, ale pamięć o winorośli nie zniknęła. Została przeniesiona do historii, muzealnych opowieści i corocznych przypomnień o tym, skąd wzięła się lokalna marka.

Jubileusz przypomina, że spór o pierwszeństwo nadal ma znaczenie

Dzisiejsze obchody 200-lecia widać podczas Dni Otwartych Piwnic Winiarskich. Na ulicach pojawiły się jubileuszowe plakaty, a w piwnicy winiarskiej w domku Augusta Gremplera w Palmiarni można otrzymać okolicznościową pocztówkę ze stemplem. W mieście pojawiają się też trzej założyciele wytwórni, pokazani tak, jakby wyszli prosto z 1826 roku. To detal, ale bardzo czytelny – historia nie została zamknięta w kronice, tylko wróciła między ludzi.

Do tego dochodzi jeszcze spór, który przez lata rozpalał historyków wina. O miano pierwszej wytwórni sektów w Niemczech rywalizowały dwa zakłady – zielonogórski i Kesslera pod Stuttgartem. W „Enographii Thalloris” Mirosław Kuleba przekonująco opisał, dlaczego to właśnie Grünberg zasługuje na palmę pierwszeństwa. Dla miasta to ważne nie tylko z powodów prestiżowych. Taka historia wzmacnia lokalną tożsamość i przypomina, że wino musujące nie jest tu dodatkiem do tradycji, lecz jej jednym z najstarszych filarów.

Współczesna kontynuacja też już istnieje. Po II wojnie światowej pierwszy taki trunek trafił do sprzedaży dopiero w 2014 roku. Wspólnie przygotowali go Guillaume Dubois z Winnicy Gostchorze i Krzysztof Fedorowicz z Winnicy Miłosz, nadając mu nazwę Grempler Sekt. I właśnie w tym tkwi siła tej opowieści – zaczęła się dwieście lat temu, ale nie skończyła się wraz z archiwalnym jubileuszem.

na podstawie: Zielona Góra Urząd Miasta.